{"id":3553,"date":"2023-03-01T16:08:54","date_gmt":"2023-03-01T16:08:54","guid":{"rendered":"https:\/\/csiag.de\/?p=3553"},"modified":"2025-03-04T10:57:02","modified_gmt":"2025-03-04T10:57:02","slug":"ioniserende-straling","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/","title":{"rendered":"Ioniserende straling"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_83 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Inhoudsopgave<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Einheiten\" >eenheden<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Strahlenarten\" >Soorten straling<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Radon_%E2%80%93_als_Heilmittel\" >Radon - als remedie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Messgerate\" >Meetapparatuur<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Definition_Grenz-_Richt_und_Referenzwert\" >Definitie van grenswaarde, richtlijn en referentiewaarde<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/#Interpretation_der_Messwerte\" >Interpretatie van de gemeten waarden<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<span class=\"span-reading-time rt-reading-time\" style=\"display: block;\"><span class=\"rt-label rt-prefix\">Leestijd<\/span> <span class=\"rt-time\"> 4<\/span> <span class=\"rt-label rt-postfix\">minuten<\/span><\/span>\n<p>Ioniserende straling is voor de mens niet waarneembaar; het is geurloos, smaakloos en onzichtbaar. Het ontstaat door het verval van atomen van radioactieve stoffen, die overal in de natuur voorkomen.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Einheiten\"><\/span>eenheden<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Dit atomaire verval kan echter worden gemeten. <em>Antoine Henri Becquerel<\/em> ontvangen in 1903, samen met <em>Maria<\/em> En <em>Pierre Curie<\/em>, de Nobelprijs voor de ontdekking van radioactiviteit. Nadat de vervalsnelheid, dat wil zeggen het aantal vervallen atomen per seconde, aanvankelijk in Curie (Ci) werd gegeven, wordt sinds 1998 de Bequerel (Bq)-eenheid gebruikt.<\/p>\n\n\n\n<p>Naar de Zweedse arts en natuurkundige <em>Rolf Sievert<\/em>In 1979, 13 jaar na zijn dood, werd de eenheid sievert (Sv) opgericht als de internationale eenheid voor de equivalente dosis. Het beschrijft de blootstelling (dosis) aan een biologisch organisme in joule per kilogram, vermenigvuldigd daarmee <a href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Strahlungswichtungsfaktor\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Weegfactor van de straal<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Er wordt onderscheid gemaakt tussen gelijkwaardigheid (H), effectief (D<sub>effe<\/sub>) en de orgaandosis (H<sub>T<\/sub>).<\/p>\n\n\n\n<p>De effectieve dosis houdt rekening met de verschillende gevoeligheid van de organen. De grenswaarde voor mensen die niet beroepsmatig aan straling worden blootgesteld<sup>(1)<\/sup> is 1 mSv\/jaar voor personen die beroepsmatig aan straling worden blootgesteld<sup>(2)<\/sup> bij 20 mSv\/a.<br>De orgaandosis beschrijft de dosis die door het betreffende orgaan wordt geabsorbeerd, in Duitsland bijvoorbeeld de ooglens 15 mSv\/a<sup>(1)<\/sup>, of 20 mSv\/j<sup>(2)<\/sup>, ledematen 50 mSv\/a<sup>(1)<\/sup>, of 500 mSv\/j<sup>(2)<\/sup> volgens <a href=\"https:\/\/www.gesetze-im-internet.de\/strlschv_2018\/StrlSchV.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">StrlSchV \u00a771<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Strahlenarten\"><\/span>Soorten straling<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Afhankelijk van het type straling dat moet worden gemeten, zijn er verschillende meetmethoden en apparaten beschikbaar.<\/p>\n\n\n\n<p>Een Geigerteller vernoemd naar <em>Johannes Wilhelm Geiger<\/em>, of Geiger-M\u00fcller tegenbuis, aangevuld met de naam van zijn promovendus <em>Walther Muller<\/em>, bekend sinds 1929, wordt gebruikt om het radioactieve verval van alfa-, b\u00e8ta- en gammastraling te meten. Ook geeft het besluit informatie over het toenemende doordringend vermogen van de straling.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alfa-straling<\/strong> (\u03b1) wordt aangetroffen in zware kernen zoals uranium-238.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00e8tastraling<\/strong> (\u03b2) wordt gevormd wanneer de kern van een atoom wordt omgezet in een van een ander element. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen \u03b2<sup>+<\/sup>, het element met de volgende laagste waarde en \u03b2<sup>-<\/sup>, het element van het eerstvolgende hogere atoomnummer. Beide zijn ioniserende straling.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gammastraling<\/strong> (\u03b3) is een elektromagnetische straling met een golflengte van slechts 0,005 nm (overeenkomend met 59.958.491,6 THz(!)) en ontstaat na \u03b1- of \u03b2-verval uit de energie die daarbij vrijkomt, ook wel een \u03b3-overgang genoemd. Dit is geen verval, omdat het aantal neutronen en protonen in de kern onveranderd blijft. Wanneer het door een lichaam (mens, dier, fruit, enz.) gaat, komen de elektronen vrij en de resulterende r\u00f6ntgenstralen verbreken chemische bindingen, waardoor onder meer cel- en DNA-schade wordt veroorzaakt.<br>De <em>Stralingsweegfactor<\/em> is 1 en dient als referentie voor andere soorten straling wat betreft hun schadelijkheid voor het organisme.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>radon<\/strong> (Rn) is een radioactief element, een edelgas dat van nature over de hele wereld voorkomt en de meest stabiele isotoop is <sup>222<\/sup>Rn met een halfwaardetijd van 3,8 dagen, die ontstaat door het verval van uranium en radium. De reden voor dit gezondheidsbelastende moment is in de eerste plaats het \u03b1-deeltjes emitterende vervalproduct polonium (Po) met een halfwaardetijd van 138 dagen, vooral de isoptopen <sup>210<\/sup>Po <sup>212<\/sup>kont, <sup>214<\/sup>kont, <sup>216<\/sup>kont, <sup>218<\/sup>Po. De biologische halfwaardetijd in het lichaam is 50 dagen.<br>\u03b1-straling is van buitenaf nauwelijks schadelijk, omdat de penetratiediepte al in de bovenste huidlaag wordt opgenomen. Omdat radon oplosbaar is in drinkwater, gaat het om een interne besmetting die een directe werking heeft op cellen en kan worden opgeslagen in organen.<br>De stralingswegingsfactor is 20 en vertegenwoordigt daarmee twintig keer meer schadelijkheid dan blootstelling aan \u03b3-straling over dezelfde tijdseenheid.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Radon_%E2%80%93_als_Heilmittel\"><\/span>Radon - als remedie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Nadat radon hierboven is beschreven als schadelijk voor de gezondheid, volgt hier een tegengesteld aspect van het gebruik ervan als remedie.<\/p>\n\n\n\n<p>Veel kuuroorden over de hele wereld bieden radonkuren aan op basis van het inademen van radonhoudende lucht en het drinken van radonhoudend water. Voornamelijk met <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23864139\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">reumatische ziekten<\/a> langdurige verbetering van de symptomen, maar ook in het geval van <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/29116046\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ontsteking van de bovenste en onderste luchtwegen<\/a>zoals blijkt uit de gekoppelde studie.<\/p>\n\n\n\n<p>We raden ook het boek van <a href=\"https:\/\/www.verlagdrkovac.de\/978-3-8300-8183-8.htm?bb=1\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">RADIZ Radon Documentatie- en Informatiecentrum Schlema e. V. (Ed.)<\/a>gepubliceerd door Dr. Kova\u010d, waarin ook de medische achtergrond van de effecten van radon op het menselijk lichaam wordt beschreven.<br><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Messgerate\"><\/span>Meetapparatuur<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>De hierboven genoemde Geiger-M\u00fcller-tellers detecteren over het algemeen \u03b2- en \u03b3-straling in het lagere prijssegment. Meetapparatuur die \u03b1-straling detecteert kost ruim zo&#039;n 600 euro.<\/p>\n\n\n\n<p>Radonmeetapparatuur inclusief kalibratie kan voor ongeveer 200 euro worden gekocht.<\/p>\n\n\n\n<p>Apparaten die voor thuisgebruikers voldoende zijn, zijn bijvoorbeeld de \u03b2\/\u03b3-teller <a href=\"https:\/\/www.amazon.de\/dp\/B071JWB7TJ?psc=1&amp;ref=ppx_yo2ov_dt_b_product_details\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">GMC500+<\/a> van GQ, evenals de radondetector <a href=\"https:\/\/www.radonshop.com\/ftlab-radoneye-rd200-radon-gas-monitor-r222-messgeraet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">RadonOog<\/a> met Bluetooth-verbinding van de Zuid-Koreaanse fabrikant FTLab, die ook verkrijgbaar is in een versie - helaas twee keer zo duur - met een WLAN-verbinding.<\/p>\n\n\n\n<p>Beide apparaten beschikken over een ge\u00efntegreerde gegevensopslag en de numerieke en grafische weergave van de meetreeksen.<br>De vervangbare Li-ion batterij van de mobiele en stationaire geigerteller kan via een USB-poort worden opgeladen. De radondetector heeft 12V DC nodig, bijvoorbeeld aangesloten op een powerbank via een StepUp DCDC-converter of via een stekkervoeding, of via een 12V-aansluiting in de auto.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Definition_Grenz-_Richt_und_Referenzwert\"><\/span>Definitie van grenswaarde, richtlijn en referentiewaarde<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>De betekenis van deze drie waarden wordt vaak verward, dus hier is de juiste definitie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Grenswaarde \u2013 mag niet worden overschreden<\/li>\n\n\n\n<li>Richtwaarde \u2013 moet worden aangehouden om ervoor te zorgen dat grenswaarden niet worden overschreden<\/li>\n\n\n\n<li>Referentiewaarde \u2013 is de zojuist geaccepteerde concentratie<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Interpretation_der_Messwerte\"><\/span>Interpretatie van de gemeten waarden<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>De natuurlijke radioactieve straling ligt tussen 0,03 en 0,08 \u03bcSv\/h. De over een jaar berekende stralingsblootstelling wordt bepaald uit (0,03 x 24 x 365) \/ 100 = 0,2628 mS\/a .. (0,08 x 24 x 365) \/ 100 = 0,7008 mS\/a.<\/p>\n\n\n\n<p>Grenswaarden zijn zeer voor interpretatie vatbaar. Als we denken aan de vroegere grenswaarden voor r\u00f6ntgenstraling, dan gelden tegenwoordig veel lagere waarden omdat we nu kunnen bepalen welke schade door welke dosis wordt veroorzaakt.<\/p>\n\n\n\n<p>Tegenwoordig wordt ongeveer 100 mS\/a als gevaarlijk voor de gezondheid beschouwd. Een enkele dosis van 1 S veroorzaakt stralingsziekte, of 5 S veroorzaakt in 50%-gevallen de dood binnen een maand.<\/p>\n\n\n\n<p>De radonverontreiniging varieert sterk, afhankelijk van de doorlaatbaarheid van de bodem en het voorkomen van uranium of radium, wat resulteert in verschillende radonconcentraties die worden aanbevolen als \u201cgrenswaarden\u201d.<br>Gemiddeld kunnen we zeggen dat 100 Bq\/m<sup>3<\/sup> als grenswaarde voor concentraties binnenshuis, maar ook 200 Bq\/m<sup>3<\/sup> worden in sommige landen nog steeds als aanvaardbaar beschouwd.<\/p>\n\n\n\n<p>Radon is goed oplosbaar in water en kan daarom ook worden opgenomen met drinkwater of door de waterdampen in te ademen tijdens het koken of douchen. Waterleidingbedrijven verlagen de radonconcentraties door water met een lagere concentratie uit andere bronnen te mengen of door het te beluchten met zuurstof, waardoor radon gedeeltelijk uit het water ontsnapt.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><span class=\"span-reading-time rt-reading-time\" style=\"display: block;\"><span class=\"rt-label rt-prefix\">Leestijd<\/span> <span class=\"rt-time\"> 4<\/span> <span class=\"rt-label rt-postfix\">minuten<\/span><\/span>Ioniserende straling is onmerkbaar voor mensen, het is geurloos, smaakloos en onzichtbaar. Het ontstaat wanneer atomen van radioactieve stoffen vervallen, zoals ze overal in de natuur voorkomen. Eenheden Dit atomaire verval kan echter worden gemeten. Antoine Henri Becquerel kreeg samen met Marie en Pierre Curie de Nobelprijs voor de ontdekking van radioactiviteit in 1903. Na...&nbsp;<a href=\"https:\/\/csiag.de\/nl\/blog\/2023\/03\/01\/ionisierende-strahlung\/\" rel=\"bookmark\">Lees verder \"<span class=\"screen-reader-text\">Ioniserende straling<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[1217],"tags":[1240,1230,1234,1229,1241,1253,1225,684,1239,1235,1242,1246,1245,1248,1249,1222,1252,1218,1226,1237,1236,1227,1221,1219,1244,1250,1251,1243,1247,103,1223,1231,1224,1232,1238,1220,1228],"class_list":["post-3553","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ionisierende-strahlung","tag-alpha-strahlung","tag-antoine-henri","tag-aequivalenz-dosis","tag-becquerel","tag-beta-strahlung","tag-bodendurchlaessigkeit","tag-curie","tag-dosis","tag-durchdringungsfaehigkeit","tag-effektiv-dosis","tag-gamma-srahlung","tag-geiger-mueller-zaehler","tag-geiger-zaehler","tag-gmc500","tag-gmc500-2","tag-grenzwert","tag-innenraum-konzentration","tag-ionisierende-strahlung","tag-marie","tag-organ","tag-organ-dosis","tag-pierre","tag-polonium","tag-radium","tag-radon","tag-radon-belastung","tag-radon-konzentration","tag-radon-strahlung","tag-radoneye","tag-referenzwert","tag-richtwert","tag-rolf-sivert","tag-sievert","tag-strahlenwichtungsfaktor","tag-strahlungsart","tag-uran","tag-walther-mueller"],"acf":[],"modified_by":"Achim Goerner","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3553\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/csiag.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}